Χάρτης της Ελλάδας

Νήσος Λέσβος

Το νησί κατοικείται από το 3300 π.Χ. Στη διάρκεια του Τρωικού Πολέμου -σύμφωνα με τον Όμηρο- δέχτηκε συχνές επιθέσεις από τους Αχαιούς. Αργότερα (10ος αι. π.Χ.) εγκαταστάθηκαν εδώ οι Αιολείς. Στους Αρχαϊκούς Χρόνους (7ο - 6ο αι. π.Χ.) η Λέσβος -και η πρωτεύουσά της Μυτιλήνη- έγινε σπουδαίο εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο, κυρίως στην περίοδο της θητείας του Πιττακού (589-579 π.Χ.), ενός από τους εφτά σοφούς της αρχαιότητας. Το 527 π.Χ. το νησί καταλαμβάνεται από τους Πέρσες, μέχρι το 479 π.Χ. που έγινε μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας. Στη συνέχεια κυριαρχείται από τους Μακεδόνες, τους Πτολεμαίους, το Βασιλιά του Πόντου Μιθριδάτη (88-79 π.Χ.), τους Ρωμαίους. Στη Βυζαντινή Περίοδο δέχεται επιδρομές Σλάβων, Σαρακηνών και Καταλανών. Αποτελεί τμήμα της λατινικής αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης (1204-1247), αλλά το 1354 παραδίδεται από το Βυζαντινό αυτοκράτορα Μιχαήλ Παλαιολόγο στους Γενοβέζους (ως αντάλλαγμα για τη βοήθειά τους στην παλινόρθωση της βυζαντινής αυτοκρατορίας -από τους Φράγκους το 1261). Τους διαδέχονται οι Τούρκοι (1462), οι οποίοι επιχείρησαν να εξισλαμίσουν -συστηματικά- τον πληθυσμό. Απελευθερώνεται και ενσωματώνεται στο ελληνικό κράτος το 1912. Το 1922, δέκα χρόνια αργότερα, με την καταστροφή της Σμύρνης, το νησί πλημμυρίζει από πρόσφυγες, μετά από τη συμφωνία για την ανταλλαγή των πληθυσμών. Εδώ γεννήθηκαν ο σοφός Πιττακός, οι ποιητές Σαπφώ και Αλκαίος, ο μουσικός Αρίων και ο ιστορικός Ελλάνικος. Από τη Λέσβο κατάγονται και ο Στρατής Μυριβήλης, ο Αργύρης Εφταλιώτης, o Ηλίας Βενέζης, ο Οδυσσέας Ελύτης και ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος.

Χτισμένη απέναντι από τις μικρασιατικές ακτές, η πρωτεύουσα (και λιμάνι) παρουσιάζει δυο όψεις στον επισκέπτη: την παλιά και την καινούρια. Την παλιά Μυτιλήνη χαρακτηρίζουν τα χαμηλά σπίτια, τα μαγαζιά και οι στενοί δρόμοι γύρω και κάτω από το κάστρο. H καινούρια πόλη έχει πολυώροφες οικοδομές, μοντέρνα ρυμοτομία, μεγάλες πλατείες και δυο-τρία πάρκα. Ανάμεσά τους, και ιδιαίτερα στον παραλιακό δρόμο, διατηρούνται νεοκλασικά αρχοντικά, που οι ντόπιοι τα λένε «πυργέλια». Η Μυτιλήνη έχει 28.879 κατοίκους.

Αξιοθέατα αποτελούν:

• Το ενετικό κάστρο. Στην πρώτη του μορφή ήταν βυζαντινό κτίσμα (σώζονται τμήματα στην Α πλευρά). Ανακαινίστηκε από τον Φραγκίσκο Γατελούζο το 1373. Θεωρείται από τα μεγαλύτερα της Μεσογείου. Σώζεται τετράγωνος πύργος, γνωστός ως Πύργος της Βασίλισσας, με οικόσημα των Γατελούζων και παραστάσεις Ρωμαίων μονομάχων. Στο εσωτερικό του βλέπουμε στοές, ρωμαϊκή δεξαμενή, χωρητικότητας 4.000 κ.μ., τουρκικό ιεροδιδασκαλείο κ.ά.

• Το αρχαίο θέατρο, στον προσφυγικό συνοικισμό (στα αριστερά του δρόμου για τη Θερμή). Χτίστηκε στα Ελληνιστικά Χρόνια, μετασκευάστηκε στη Ρωμαϊκή Περίοδο.

• Τα ερείπια κτιρίου, 3ου αι., πίσω από το μητροπολιτικό ναό. Πιθανολογείται ότι ήταν εκεί το Βουλευτήριο της αρχαίας Μυτιλήνης.

• Το τετράγωνο κτίριο - λαξεμένο σε βράχο - κοντά στο Ναυτικό Όμιλο. Εδώ ενταφιάζονταν οι χριστιανοί μάρτυρες. Γι' αυτό μάλιστα ονομάζεται Παλαιοχριστιανικό Μαρτύριο.

• Ωραία ψηφιδωτά στη θέση Χωράφας ή το σπίτι του Μένανδρου, υστερο-ρωμαϊκή έπαυλη, με σκηνές από τις κωμωδίες του Μένανδρου.

• Ερείπια από το πολυγωνικό τείχος της αρχαίας Μυτιλήνης (5ου αι. π.Χ.) πάνω από το νεκροταφείο της Αγίας Κυριακής στα Β του αρχαίου θεάτρου.

• Το Αρχαιολογικό Μουσείο κοντά στο άγαλμα της Ελευθερίας, με ευρήματα ανασκαφών από διάφορες περιοχές του νησιού. Προϊστορικά από τους οικισμούς της Θερμής, αρχαϊκά-κλασικά από Μυτιλήνη, Μήθυμνα, Αντίσσα. Επίσης ενεπίγραφος μαρμάρινος θρόνος από το αρχαίο θέατρο, αιολικό κιονόκρανο. Στο εσωτερικό, το οχτάγωνο του Ορφέα, ψηφιδωτό με σκηνές από τις κωμωδίες του Μένανδρου.

• Το Βυζαντινό Mουσείο, στον περίβολο της εκκλησίας του Αγίου Θεράποντα, με εικόνες βυζαντινές και μεταβυζαντινές και εκκλησιαστικά κειμήλια μεγάλης αξίας.

• Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης. Στεγάζεται στο παλιό Λιμεναρχείο και εκθέτει παραδοσιακές φορεσιές και αντικείμενα λαϊκής τέχνης.

• Το Μουσείο Θεόφιλου - το σπίτι όπου γεννήθηκε - στη Βαρειά, 3,5 χλμ από την πόλη. Είναι δωρεά του Λέσβιου τεχνοκρίτη Ελευθεριάδη - Τεριάντ. Το επιμελήθηκε ο Γιάννης Τσαρούχης. Περιλαμβάνει έργα του ζωγράφου. Εδώ, περιφρονημένος, ταπεινωμένος, αγνοημένος και πάμφτωχος, ο Θεόφιλος δούλευε για ένα κομμάτι ψωμί. Αρκετό καιρό ζωγράφιζε για λογαριασμό της οικογένειας Ελευθεριάδη. Το 1934 -μετά το θάνατό του- ο γιος Ελευθεριάδης πρόβαλε το έργο του στο Παρίσι και σ' άλλες πόλεις της Ευρώπης.

• Το Μουσείο-Βιβλιοθήκη Μοντέρνας Τέχνης, κοντά στο Μουσείο Θεόφιλου. Περιλαμβάνει έργα Πικάσο, Ματίς, Σαγκάλ, Λε Κορπιζιέ, Ρουό, Λεζέ, Μιρό, Τζιακομέτι, Τσαρούχη κ.ά. Είναι προσφορά του Τεριάντ.

• Η Δημοτική Βιβλιοθήκη, που διαθέτει 30.000 τόμους.

• Το θαυμάσιο παραδοσιακό σπίτι της Μαρίκας Βλάχου, κοντά στη μητρόπολη. Το ισόγειό του έχει διαμορφωθεί σε μουσείο - Λεσβιακό Σπίτι (τέλος l8ου, αρχές l9ου αι.).

• Το Λεσβιακό Σπίτι και η Λαογραφική Έκθεση, στα γραφεία του Φιλοτεχνικού Ομίλου Μυτιλήνης «Θεόφιλος», κοντά στη Νομαρχία.

• Τα παλιά αρχοντικά, σε πολλά σημεία της πόλης. Αρκετά απ' αυτά είναι προξενεία.

• Τα νεοκλασικά κτίρια του Δημαρχείου, η παλιά Αγροτική Τράπεζα, το Δικαστήριο, τα Λύκεια στον Κήπο, το ξενοδοχείο Μ. Βρετανία.

• Ο Άγιος Θεράποντας, νεοκλασικό κτίσμα του 1900. Στο εσωτερικό, με εικόνα (l5ου αι.) του Ευαγγελιστή Ιωάννη, υπάρχει μνημείο με τα λείψανα του Ιγνάτιου Ουγγροβλαχίας. Στη θέση του υπήρχε στην αρχαιότητα Ασκληπιείο.

• Η μητρόπολη, l7ου αι., όπου φυλάσσεται το λείψανο του Αγίου Θεοδώρου του Βυζαντίου. Κάτω από το νάρθηκα σώζεται υπόγεια στοά με τάφους και λειψανοθήκες Πατριαρχών και Μητροπολιτών. Οι Άγιοι Θεόδωροι, 1795, ο Άγιος Συμεών, 1700, οι Άγιοι Απόστολοι, 1815, ο Άγιος Νικόλαος, πρώην τζαμί, που μετά το διωγμό έγινε εκκλησία. Στη θέση αυτή, το 1462, είχε στήσει τη σκηνή του o Μωάμεθ ο Κατακτητής.

• Το σπήλαιο του Αγίου Βαρθολομαίου, με σταλαχτίτες. Απέχει 10' με λεωφορείο από το δημόσιο δρόμο, προς τους Ταξιάρχες.

• Οι περιοχές Τσαμάκια, Μακρυγιαλός. Τα προάστια της Μυτιλήνης και τα γύρω χωριά. Η πευκόφυτη Σουράδα. Εδώ διατηρούνται πολλοί πύργοι-αρχοντικά με στέγες γοτθικού ρυθμού.

• Η εκκλησία της Παναγίας και ο Πύργος του Φωτιάδη, στον Ακλειδιού, 1 χλμ Ν.

• Τα ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής -5ου αι.- στην τοποθεσία 'Αργαλας.

• Η εκκλησία των Ταξιαρχών, στο ομώνυμο χωριό, 4,5 χλμ ΝΔ από τη Μυτιλήνη. Εδώ είναι η εικόνα του Ταξιάρχη, ύψους 2 μ. Φτιάχτηκε πριν από 800 χρόνια με κερί και μαστίχα.

• Το ρωμαϊκό υδραγωγείο, στην τοποθεσία Μόρια, 5 χλμ ΒΔ.

• Το γαλλικό νεκροταφείο του Α' Παγκόσμιου Πολέμου, στη Σκάλα Λουτρών, 9,5 χλμ ΝΔ.

• Τα ίχνη αρχαίου οικισμού, στα Λουτρά, 7 χλμ ΝΔ.

• Στα Πάμφιλα, 6 χλμ Β, τα αρχοντικά - πύργοι των Σάλτα και Χατζησάββα.

• Η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας, που το μαρμάρινο τέμπλο της είναι έργο του Χαλεπά.

• Στα Μόρια 6 χλμ. από τη Μυτιλήνη οι καμάρες πάνω στις οποίες στηριζόταν το ρωμαϊκό υδραγωγείο.

• Τα μοναδικά στην Ελλάδα ερείπια κτιρίων αιολικού ρυθμού (6ου αι. π.Χ.) στην περιοχή Κλοπεδή. Ανάμεσά τους, ερείπια αρχαϊκών ναών (με αιολικά κιονόκρανα που εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης και λείψανα βυζαντινού φρουρίου.

• Τα ερείπια του Μεγάλου Ναού -3ου αι.- στην τοποθεσία Μέσσα.

• Τα ερείπια της αρχαίας Πύρρας (καταστράφηκε από σεισμό γύρω στα 231 π.Χ.), στην τοποθεσία Αγλαδερή.

• Η παλαιοχριστιανική βασιλική του Αγίου Γεωργίου (6ου αι. μ.Χ.) στην τοποθεσία Χαλινά, μια ώρα δρόμο από την κωμόπολη.

• Το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής, λαξεμένο σε βράχο.

• Το Γεφύρι Κρεμαστής, μεσαιωνικό κτίσμα, με παράδοση ανάλογη του Γεφυριού της Άρτας. Είναι μεταξύ Αγίας Παρασκευής και Στύψης, στο χείμαρρο Τσικνιά.

Το αγγειοπλαστικό κέντρο λαϊκής τέχνης του νησιού. Μεσόγεια γραφική κωμόπολη, με ανατολίτικο και νησιώτικο χαρακτήρα χτισμένη αμφιθεατρικά στα ριζά του βουνού Όλυμπος, που είναι το ψηλότερο του νησιού, 28 χλμ Δ από τη Μυτιλήνη. Οι 2.587 κάτοικοι είναι χωρισμένοι σε τέσσερις γειτονιές, αλλά ενωμένοι στις ρίζες τους, με μια εκπληκτική πίστη στις παραδοσιακές καταβολές τους. Σύμφωνα με την παράδοση, η Αγιάσος δημιουργήθηκε μετά από θαύμα της Παναγίας, που το εικόνισμά της είχε φέρει ο μοναχός Αγάθωνας και έχτισε την εκκλησία-μοναστηριακό συγκρότημα της Παναγίας της Σιών, στα 1170.
Αξιοθέατα αποτελούν:

• Η εκκλησία της Παναγίας, 1170. Η εικόνα της Παναγίας είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκό.

• Το Εκκλησιαστικό Μουσείο, με χειρόγραφα, περγαμηνές και τίμιο ξύλο. Διαθέτει ξενώνα.

• Στην περιοχή Καστέλλι, τα ερείπια βυζαντινού φρουρίου.

• Στον Ίππειο, 16,5 χλμ Β, η εκκλησία του Αγίου Προκοπίου -1746- με εικόνες και άμφια μεγάλης αξίας.

Μεσόγεια κωμόπολη, 76 χλμ ΒΔ από τη Μυτιλήνη, με 1340 κατοίκους. Είναι χτισμένη κοντά στη θέση της αρχαίας πόλης, σε ύψος 300 μ. Ανήκει στους πρώτους αιολικούς οικισμούς και ο θρύλος αναφέρει ότι τα κύματα έφεραν στις ακτές της τη λύρα και το κεφάλι του Ορφέα, μετά τη δολοφονία του από τις Μαινάδες. Από αυτό το μύθο πήρε το όνομά της και η τοποθεσία «Ορφύκια». Η αρχαία πόλη καταστράφηκε από τους Ρωμαίους (168 π.Χ.).
Αξιοθέατα αποτελούν:

• Οι εκκλησίες του Αγίου Βασιλείου και του Αγίου Γεωργίου, στο Γαββαθά, 8 χλμ Β.

• Το μοναστήρι του Υψηλού, με θαυμάσια συλλογή χειρογράφων, εγγράφων, ευαγγελίων, εκκλησιαστικών αντικειμένων, καθώς και τα άμφια του Γρηγορίου του Ε'. Από κει, όταν η ατμόσφαιρα είναι καθαρή, φαίνεται ο Άθως.

• Τα ερείπια ενετικού κάστρου -οι ντόπιοι το λένε Παλιόκαστρο, Οβριόκαστρο ή Κάστρο των Γενοβέζων- και τα ίχνη από τα τείχη της αρχαίας πόλης Άντισσας, στην τοποθεσία Βίγλα στην ακτή.

Αξιοθέατα αποτελούν:

• Τα αρχαϊκά (πολυγωνικό τείχος), κλασικά, ρωμαϊκά, βυζαντινά ερείπια (συμπεριλαμβανομένων ενός βυζαντινού-γενοβέζικου πύργου), που είναι σκορπισμένα παντού.

• Δυο παλαιοχριστιανικές βασιλικές του 5ου αι. Η μια στον οικισμό της Σκάλας (Άγιος Ανδρέας) και η άλλη στη θέση Αφεντέλλη.

• Το μικρό Mουσείο στη Σκάλα, με αρχαιολογικά ευρήματα, επιτύμβιες πλάκες, νομίσματα διαφόρων εποχών, κεραμική και ειδώλια (4ου αι. π.Χ.), παλαιοχριστιανικά γλυπτά, ψηφιδωτά κ.ά.

• Αντικείμενο ιστορικής σημασίας είναι και η άγκυρα τουρκικού πλοίου που πυρπόλησε το 1821 ο Παπανικολής. Στα νερά του όρμου της Ερεσού βρίσκονται τα υπολείμματα του πλοίου.

• Τα ίχνη τείχους αρχαίας ακρόπολης, στη Βίγλα, πάνω από το χωριό.

Έντονα παραδοσιακό χωριό, με γραφικούς πύργους, λιθόστρωτα δρομάκια, περιβάλλεται από ελαιώνες και περιβόλια. Η Θερμή με 1113 κατοίκους, 11,5 χλμ Β από τη Μυτιλήνη, έχει ενωθεί οικοδομικά τα τελευταία χρόνια με την Παραλία Θερμής. Στον παραθαλάσσιο αυτό οικισμό υπάρχουν ιαματικές πηγές, φημισμένες από την αρχαιότητα, που ήταν αφιερωμένες στη Θερμία Αρτέμιδα. Ερείπια του ναού της ανακαλύφθηκαν στις ανασκαφές που έκανε η Αγγλίδα αρχαιολόγος Λαμπ (1929-1933).
Αξιοθέατα αποτελούν:

• Το βυζαντινό εκκλησάκι της Παναγίας Τρουλωτής, χτίστηκε το 802 ή το 1100.

• Οι πύργοι Γουτόγλου, Χαδούλη και Αγγελάτου.

• Οι μικροί λουτρώνες και το σύστημα αποχέτευσης

• Τα ίχνη της προϊστορικής Θερμής στη θέση Κανόνι. Διακρίνονται οι πέντε διαδοχικοί οικισμοί από το 3000 π.Χ. Υπάρχουν οι λάκκοι από τις ανασκαφές. Τα ευρήματα εκτίθενται στο Μουσείο της Μυτιλήνης.

Διοικητικό και εμπορικό κέντρο, έδρα της Μητρόπολης Μηθύμνης. Απέχει 40 χλμ ΒΔ από τη Μυτιλήνη και έχει 2.027 κατοίκους. Σε 4 χλμ είναι το επίνειό της, η Σκάλα Καλλονής, στο μυχό του ομώνυμου κόλπου με εκτεταμένες αμμουδιές. Είναι μεγάλο αλιευτικό κέντρο. H Καλλονή είναι γνωστή μ' αυτό το όνομα από το 1300 π.Χ. Ιστορικά μνημεία μαρτυρούν ότι γύρω στα 1400 π.Χ. ήταν μια περίλαμπρη πόλη που είχε συγκεντρώσει κατοίκους από τους οικισμούς της Πύρρας και της Αρίσβης. Εδώ βρίσκεται το Συρανίδι, όπου υπογράφηκε η παράδοση του τουρκικού στρατού, το 1912.
Αξιοθέατα αποτελούν:

• Στην κορυφή του λόφου Παλιόκαστρο, ίχνη αρχαίων και βυζαντινών οικημάτων.

• Τα ερείπια ναού και κάστρου, ανάμεσα στην Καλλονή και τα Παράκοιλα, 12 χλμ ΝΔ, στο ύψωμα Ξηρόκαστρο.

• Το μοναστήρι του Λειμώνα, 5 χλμ ΒΔ, του 1523. Στο μουσείο του εκτίθενται μεγάλης αξίας λαογραφικά και εκκλησιαστικά κειμήλια, σπάνια χειρόγραφα και μεμβράνες.

• Το βυζαντινό μοναστήρι της Μυρσινιώτισσας, 3 χλμ ΒΔ. Οι καλόγριες εδώ φτιάχνουν θαυμάσια έργα λαϊκής τέχνης και παρασκευάζουν ροδόσταμο.

• Στα Φίλια, 11 χλμ ΒΔ από την Καλλονή στις τοποθεσίες Γούρνες και Σκοτεινό Βουνό, αρχαίοι λαξευτοί τάφοι.

• Στα Ερμοπύλαια, η αρχαία πόλη. Χτίστηκε από το βασιλιά Πυλαία.

• Το μοναστήρι των Ταξιαρχών, με παλιά ανάγλυφη εικόνα του Αγίου Μιχαήλ.

• Αξιόλογο βυζαντινό ναϊδριο, η εκκλησία του Aγίου Στεφάνου.

• Τα ερείπια μεσαιωνικού κάστρου στο δρόμο προς την κοιλάδα Σαρακίνα.

• Στην Κλειώ -6 χλμ Β- τα ερείπια βυζαντινού φρουρίου, στη θέση Παλιόκαστρο.

Η πιο παραδοσιακή γωνιά του νησιού. Διατηρητέος οικισμός, με 1.667 κατοίκους. Χτισμένος σε πλαγιά λόφου, 61 χλμ ΒΔ -μέσω Καλλονής από τη Μυτιλήνη, με μεγάλη τουριστική υποδομή. Θαυμάσιο το κάστρο της που σώζεται σε καλή κατάσταση. Η Μήθυμνα υπήρξε η δεύτερη σε πολιτιστική ανάπτυξη πόλη του νησιού, τον 3ο αι. π.Χ. Στο διάστημα της ρωμαϊκής και βυζαντινής κυριαρχίας άρχισε να παρακμάζει, αλλά αναπτύχθηκε πάλι όταν την κατέκτησαν οι Γενοβέζοι. Πρόβαλε σθεναρή αντίσταση στους Τούρκους.

Αξιοθέατα αποτελούν:

• Το κάστρο, παλιό βυζαντινό και γενοβέζικο φρούριο, που κατεβαίνει από τη βορινή πλευρά ως τη θάλασσα. Σώζονται ερείπια της αρχαίας Μήθυμνας (πολυγωνικά τείχη 8ου αι. π.Χ. και ερείπια αρχαϊκού ναού), σαρκοφάγοι, τάφοι και κτίσματα Ρωμαϊκής Εποχής (ρωμαϊκό υδραγωγείο).

• Στο Δημαρχείο, η αρχαιολογική συλλογή (αμφορείς, επιγραφές, όστρακα και κεραμική από την αρχαία Μήθυμνα) και η βιβλιοθήκη με περισσότερους από 1.000 τόμους σε χειρόγραφα.

• Το σπίτι του Αργύρη Εφταλιώτη, στο κέντρο της Μήθυμνας, και το καμένο σπιτάκι της «δασκάλας με τα χρυσά μάτια», ηρωίδας του Μυριβήλη.

• Στην παραλιακή τοποθεσία Ευταλού, 3 χλμ Ν, το εξοχικό σπίτι του Ηλία Βενέζη και ο τάφος του Εφταλιώτη.

• Η εκκλησία της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας -διατηρητέο μνημείο (l8ου αι.)- χτισμένη μέσα σε βράχο ύψους 27 μ. με 114 σκαλιά.

Best experienced with

Best viewed in 1024x768