ΑΡΧΑΙΟ
ΘΕΑΤΡΟ ΔΩΔΩΝΗΣ
Οι απαρχές του Ιερού, που είναι γνωστό για την πανελλήνια
ακτινοβολία του, ανάγονται στην εποχή του Χαλκού(2600-1200
π.Χ.). Αρχικά το Ιερό ήταν υπαίθριο και λατρευόταν
σε αυτό η Μεγάλη Θεά, θεότητα της γονιμότητας και
της ευφορίας, η οποία αργότερα αντικαταστάθηκε από
τη λατρεία του Δωδωναίου Δία .Οι ιερείς έλεγαν τους
χρησμούς ακούγοντας τους ήχους των τριπόδων που
υπήρχαν γύρω από τη Φηγό, την ιερή βελανιδιά του
Δία. Προς τιμήν του γινόταν τα Νάια, ονομαστοί πανελλήνιοι
αγώνες.Τον 4ο αι. π.Χ. άρχισε να κτίζεται ο πρώτος
ναός, η "Ιερά Οικία". Ωστόσο το Ιερό ανακαινίστηκε
ριζικά τον 3ο αι. π.Χ. επί βασιλέως Πύρρου.Τότε
κτίστηκαν το Πρυτανείο, το Βουλευτήριο και το Θέατρο,
που είναι ένα από τα μεγαλύτερα αρχαία θέατρα (περίπου
17.000 θέσεων). Το ιερό καταστράφηκε το 219 π.Χ.
από τους Αιτωλούς και αργότερα το 167 π.Χ. από τους
Ρωμαίους.
Σημαντικότερα μνημεία
του αρχαιολογικού χώρου της Δωδώνης είναι:
Η Ιερά Οικία (Ναός Διός, Κτίριο Ε1). Διαστάσεις
20.80 Χ 19.20 μ. Παρουσιάζει τέσσερις τουλάχιστον
οικοδομικές φάσεις. Η αρχαιότερη μορφή του ιερού
δεν γνωστή. Αρχικά ήταν υπαίθριο με ένα κύκλο χάλκινων
λεβήτων σε τρίποδες γύρω από την ιερή βαλανιδιά.
Ο πρώτος ναός κτίστηκε στις αρχές του 4ου π.Χ. αιώνα.
Ακολούθησαν επεκτάσεις και διορθωτικές επεμβάσεις
κατά τον 4ο, 3ο και 2ο π.Χ. αιώνα.
Το Θέατρο, από τα μεγαλύτερα
της Ελλάδας, με χωρητικότητα περίπου 18.000 ατόμων.
Κατασκευάστηκε τον 3ο π.Χ. αιώνα επί Πύρρου. Τα
κυριότερα τμήματά του ήταν το κοίλο, η ορχήστρα,
η δωρική στοά και ξύλινο προσκήνιο. Καταστράφηκε
το 219 π.Χ. από τους Αιτωλούς. Στα τέλη του 3ου
π.Χ. αιώνα αποκαταστάθηκε και συμπληρώθηκε. Καταστράφηκε
το 167 π.Χ. από τον Αιμίλιο Παύλο. Τον 1ο π.Χ. αιώνα
λειτουργούσε σαν αρένα.
Το Βουλευτήριο (Κτίριο Ε2).
Αποτελείται από αίθουσα διαστάσεων 43.60 Χ 32.35
μ. και δωρική στοά στην πρόσοψη. Κατασκευάστηκε
στα τέλη του 4ου ή αρχές του 3ου π.Χ. αιώνα. Ανοικοδομήθηκε
μετά την πυρπόλησή του από τους Αιτωλούς το 219
π.Χ. και μετά την καταστροφή του από τους Ρωμαίους
(167 π.Χ.). Επισκευάστηκε επί Αυγούστου και λειτουργούσε
ως τα τέλη του 1ου π.Χ. αιώνα.
Το
Στάδιο. Δεν είναι πλήρως ανασκαμμένο. Είναι από
τα λίγα αρχαία στάδια με λίθινα καθίσματα (21 ή
22 σειρές). Είναι σύγχρονο με τη δεύτερη οικοδομική
φάση του θεάτρου (τέλη 3ου π.Χ. αιώνα).
Η Ακρόπολη. Βρίσκεται στην
κορυφή του λόφου και περιβάλλεται από πολυγωνικό
τείχος του 4ου π.Χ. αιώνα, περιμέτρου περίπου 750
μ. Το τείχος ενισχύεται κατά τόπους με ορθογώνιους
πύργους. Διακρίνονται τρεις πύλες. Στο εσωτερικό
του τείχους διακρίνονται θεμέλια κτιρίων και υπόγεια
δεξαμενή νερού λαξευμένη σε βράχο.
Το
Πρυτανείο(Κτίριο Μ).
Ορθογώνιο οικοδόμημα του 4ου π.Χ. αιώνα, διαστάσεων
17.30 Χ 10.70 μ. Είναι το αρχαιότερο κτίριο του
ιερού μετά την "Ιερά Οικία." Χρησίμευε
ως κατάλυμα των ιερέων του Δία ή των ηγεμόνων του
Κοινού των Μολοσσών. Καταστράφηκε το 219 π.Χ. από
τους Αιτωλούς.
