Χάρτης της Ελλάδας

Βέροια

Πρωτεύουσα του νομού, με 43283 κατοίκους, είναι χτισμένη σε υψίπεδο στους πρόποδες του όρους Βέρμιο. Ευρήματα που χρονολογούνται στην Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου δείχνουν ότι ο χώρος κατοικούνταν από το 1000 π.Χ. περίπου. Η πόλη Βέροια, που σύμφωνα με την παράδοση χρωστά το όνομά της στην κόρη του βασιλιά Βέρη, μνημονεύεται από το τέλος, του 5ου ή τις αρχές του 4ου π.χ. αι. Μετά τις γειτονικές Αιγές, την παλιά Μακεδονική πρωτεύουσα, είναι στα χρόνια του Φιλίππου και του Αξεξάνδρου η δεύτερη πόλη της Ημαθίας. Στα χρόνια της βασιλείας των Αντιγονιδών (3ος π.Χ. αι.) γνωρίζει για πρώτη φορά σημαντική ακμή και αποκτά ισχυρό τείχος με πύργους και πύλες που ανοίγονται στις κύριες οδικές αρτηρίες. Η μελέτη της προσωπογραφίας των κατοίκων της, που μας είναι αρκετά γνωστοί χάρη στις άφθονες επιγραφικές μαρτυρίες, έδειξε ότι η αριστοκρατία της συνδεόταν με συγγενικούς δεσμούς με το βασιλικό οίκο.
Η εικόνα που μας δίνουν οι σωστικές ανασκαφές για την ελληνιστική Βέροια είναι δυστυχώς πολύ αποσπασματική, έχουν αποκαλυφθεί ωστόσο τμήματα δημόσιων κτιρίων που πρέπει να σχετίζονται με την αγορά, καθώς και τμήματα του σταδίου της, ενώ από επιγραφές είναι γνωστή η ύπαρξη ιερού του Ηρακλή Κυναγίδα, της Ενοδίας, της Αθηνάς και του Ασκληπιού όπου γίνονταν θεραπείες αρρώστων με τη μέθοδο της εγκοίμησης. Στα 168 π.Χ. η Βέροια είναι η πρώτη Μακεδονική πόλη που θα παραδοθεί στους Ρωμαίους. Στα χρόνια που ακολουθούν, απολαμβάνει τη ρωμαϊκή εύνοια και επωφελούμενη από το μαρασμό της Πέλλας φτάνει να γίνει μετά τη Θεσσαλονίκη η δεύτερη πόλη της Μακεδονίας, μια πόλη πολυάνθρωπη, με πλούσια άρχουσα τάξη εμπόρων και γαιοκτημόνων και πολλούς ξένους, ιδίως Ρωμαίους και Ιουδαίους, την κοινότητα των οποίων επισκέπτεται το χειμώνα του 48 - 49 μ.Χ. ο απόστολος Παύλος. Σαν έδρα του κοινού των Μακεδόνων είναι κέντρο της αυτοκρατορικής λατρείας και ο Διοκλητιανός την κώνοι μια από τις δύο πρωτεύουσες της επαρχίας της Μακεδονίας. Η ευμάρεια της πόλης δεν φαίνεται να επηρεάστηκε σοβαρά ούτε από την επιδρομή των Ερούλων το 265 μ.Χ. και συνεχίστηκε και στην Παλαιοχριστιανική Εποχή, οπότε η Βέροια γίνεται έδρα επισκόπου.

Το 100 μ.Χ. αι. η πόλη δοκιμάστηκε από τις επιδρομές των Βουλγάρων και το 14o αι. έπεσε στα χέρια των Σέρβων. Εξακολουθούσε ωστόσο ως το τέλος της Βυζαντινής Εποχής να είναι ένα αρκετά σημαντικό κέντρο, όπως μαρτυρούν οι εκκλησίες που χτίστηκαν στα χρόνια αυτά οι Τούρκοι, που την κατέλαβαν το 15ο αι., εγκατέστησαν εδώ στρατιωτική αποικία. Η ενασχόληση των κατοίκων της, κυρίως του ελληνικού και του ιουδαϊκού στοιχείου, με το εμπόριο είχε και εδώ, όπως και στις πόλεις της Δυτικής Μακεδονίας, συνέπεια τη δημιουργία ήδη από το 17ο αι. πλούσιας αστικής τάξης, την ύπαρξη της οποίας πιστοποιούν πολυάριθμα αρχοντικά, πολλά από τα οποία δυστυχώς τα τελευταία χρόνια καταστράφηκαν εν ονόματι της ανοικοδόμησης. Από τον Τουρκικό ζυγό απελευθερώθηκε το 1912 και από το 1946 είναι πρωτεύουσα του νομού Ημαθίας. Σήμερα η Βέροια είναι μια πλούσια και μοντέρνα πόλη, κέντρο βιομηχανικής επεξεργασίας των άφθονων γεωργοκτηνοτροφικών προϊόντων της περιοχής, που κρατά ακόμη σε μερικές γειτονιές της κάτι από την παλιά της ατμόσφαιρα.
Αξιοθέατα αποτελούν:

• Τα ερείπια του τείχους της πόλης. Κοντά στη ΒΑ είσοδο της πόλης διακρίνεται εντυπωσιακός πύργος του 3ου μ.Χ. αι., με εντοιχισμένα επιτύμβια ανάγλυφα και βωμούς παλαιότερων χρόνων. Στην πλατεία Ωρολογίου σώζονται τμήματα του κάστρου.
• Οι 51 Βυζαντινές και Μεταβυζαντινές εκκλησίες, κατά κανόνα στον τύπο της βασιλικής και συχνά αγιογραφημένες. Από τις παλαιότερες ξεχωρίζουν η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, του 12ου αι., με ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες που χρονολογούνται γύρω στα 1200, και του Χριστού, της πιο .γνωστής βεροιώτικης εκκλησίας, οι τοιχογραφίες της οποίας αποτελούν ένα άριστης ποιότητας δείγμα παλαιολόγειας ζωγραφικής. Όπως μας πληροφορεί μάλιστα η κτητορική επιγραφή που χρονολογεί το σύνολο στα 1315, η αγιογράφηση της εκκλησίας αυτής ήταν έργο του Θεσσαλονικέα Καλιέργη, που ονομάζει τον εαυτό του «όλης Θεσσαλίας ‘Αριστον ζωγράφον». Σημαντικές βυζαντινές τοιχογραφίες υπάρχουν επίσης στον ‘Αγιο Βλάσιο και στην παλιά μητρόπολη, που είναι χτισμένη με υλικό (κίονες κ.ά.) μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής και είχε μετατραπεί σε τζαμί, ο μιναρές του οποίου σώζεται ακόμη. Οι εκκλησίες που χτίστηκαν στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας βρίσκονται συνήθως μέσα σε αυλές και κρύβονται από τις προσόψεις των σπιτιών. Συχνά έχουν αξιόλογες μεταβυζαντινές αγιογραφίες και ξυλόγλυπτα τέμπλα ή εικονοστάσια.

• Η Εβραϊκή συνοικία του Μπαρμπούτα, χτισμένη στις όχθες του Τριπόταμου, με ωραία αρχοντικά του 18ου και του 19ου αι.
• Η γραφική παλαιά αγορά, κοντά στην παλιά μητρόπολη.
• Η τοποθεσία Πασά- Κιόσκι και το πάρκο της Ελιάς, με τουριστικό περίπτερο και πολύ ωραία θέα.
• Ο Μακεδονικός τάφος του 3ου π.Χ. αι., δίπλα στη γέφυρα του Αλιάκμονα, περίπου 6 χλμ ΝΑ από τη Βέροια, ένα ναόσχημο κτίριο με δωρική πρόσοψη.

Best experienced with

Best viewed in 1024x768