 |
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ | ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ | ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ | ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ
|
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ:
 Οι χοροί της Θράκης πλούσιοι σε αριθμό και εντυπωσιακοί, στο τρίπττυχο κίνηση, λόγος, μελωδία.Η ιδιάζουσα ακόμη συμμετρία κινήσεων του σώματος σε συνδιασμό με συντονισμένα στην ίδια οξύτητα από τους χορευτές, ζωηρά επιφωνήματα , είναι στοιχεία που προσδίδουν ξεχωριστό εντυπωσιακό χαρακτήρα στους θρακιώτικους χορούς. Οι χοροί είναι κυκλικοί, αντικριστοί και μεικτοί και έχουν διάφορες ονομασίες, κυρίως από τον τρόπο ή από τις περιστάσεις που χορεύονται, από ιδιαίτερα τοπικά γεγονότα, από εναρκτήριους στίχους τραγουδιών που τους συνοδεύουν κ.λ.π. Οι πιο συνηθισμένοι είναι:
Ζωναράδικος: Μεικτός χορός από άνδρες και γυναίκες, εντυπωσιακός, με μεγάλη διάδοση σε όλη την Θράκη. Οφείλει την ονομασία του στο γεγονος ότι οι χορευτές πιάνονται ο ένας από τον άλλον από τα ζωνάρια. Χορεύεται κυκλικά. Μπροστά μπαίνουν οι άνδρες και ακολουθούν οι γυναίκες. Σύμφωνα με τα ήθη, παλαιότερα , ο τελευταίος άνδρας που θα πιανόταν με την πρώτη χορεύτρια του γυναικείου κύκλου για να αποτελέσουν από κοινού ένα κύκλο, έπρεπε απαραίτητα να είχε συγγενική σχέση μαζί της.
Συγκαθιστός: Ιδιαίτερα σημαντικός χορός, από ανδρες και γυναίκες. χορεύτεται στους γάμους, όταν πηγαίνουν να πάρουν την νύφη, καθώς και σε πανηγύρια και άλλα γλέντια. Την ονομασία του την οφείλει στο ότι το βήμα του χορευτή ημικάθεται μια στο δεξί και μία στο αριστερό πόδι. Χορεύονται κατά ζεύγη, αντικριστά, με μεγάλη ποικιλία χορευτικών σχημάτων και συνοδεύονται από ενθουσιώδη επιφωνήματα.
 Χασάπικος Πολίτικος ή Μακελλάρης: Θεωρείται πολεμικός χορός. Τη σημερινή ονομασία του την έλαβε, επειδή ήταν ο χορός που συνηθιζόταν ιδιαίτερα από την συντεχνία των μακελλάρηδων (των χασάπηδων). Ο χορός αποτελείται από δύο μέρη, αργό και γρήγορο, που έχουν διάφορες ονομασίες: βαρύ χασάπικο, χασαπιά κ.α.
Αντικριστός ή Καρσιλαμάς : Χορός με μεγάλη διάδοση (καρσί=αντικρι).Συνηθίζεται ιδιαίτερα στις γαμήλιες τελετές και διασκεδάσεις. Στην παραδοσιακή εκτέλεση του χορού, οι γυναίκες κρατούν μαντίλι από δύο διαγώνιες άκρες , με τεντωμένα ή λυγισμένα τα χέρια στους αγκώνες, και κινούν τα χέρια δεξιά-αριστερά ή περιστρέφουν το μαντίλι κυκλικά στη μία κατεύθυνση, ώσπου να διπλωθεί, μετά αυτό ξεδιπλώνεται στην αντίθετη κίνηση.
Μαντιλάτος: Χορός αντικριστός, συνήθως από έναν άντρα και μια γυναίκα. Οφείλει την ονομασία του στο μαντίλι που κρατούν οι χορευτές. Συνηθίζονταν ιδιαίτερα στους γάμους , στο δρόμο, όταν πήγαιναν να πάρουν την νύφη ή τον κουμπάρο για τη εκκλησία.
Ταπεινός : Χορός γαμήλιος, γυναικείος, αργός, με μικρά βήματα, ο πρώτος μετά την στέψη, με την νύφη στην κορυφή του χορού.
Κουσευτός : Χορός που ονομάστηκε έτσι επειδή τα βήματά του είναι τρεχάτα.(κουσεύω= τρέχω).
 Του Μαμά τα παλικάρια: Μεικτός χορός που επιχωριάζει στην Γρατινή. Το όνομά του το οφείλει στον εναρκτήριο στίχο τοπικού τραγουδιού.
Ζεϊμπέκικος: Αργός χορός παρόμοιος με αντικριστό καρσιλαμά. Θεωρείται χορός πολεμικής καταγωγής και χορεύεται από δύο άτομα. Οι κινήσεις γίνονται σε νοερό κύκλο. Έχει αργό και γρήγορο μέρος, χωρίς τυποποιημένα βήματα, τα οποία κατά περίσταση δίνουν στον χορευτή την δυνατότητα να εξωτερικεύσει τα συναισθήματά του.
Πως το τρίβουν το πιπέρι: Μιμητικός αντρικός χορός, πολύωρος. Στα λόγια που τραγουδούν οι χορευτές προσπαθούν να μιμηθούν τις αντίστοιχες κινήσεις υποθετικού τριψίματος πιπεριού με τα μέλη του σώματος.
Τέλος, ιδιότυποι και ιδιόμορφοι χοροί συνοδεύονται με ορισμένες εθιμικές εκδηλώσεις. Απ'αυτούς ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι χοροί των Αναστεναρίων, οι οποίοι έχουν πρωτεύοντα ρόλο στην όλη τελετουργία και αποτελούν ένα από τα βασικά στοιχεία του εκστασιασμού των τελεστών. Οι βηματισμοί στους χορούς αυτούς είναι απλοί, με στατικότητα και αυτοσχεδιασμούς και με ανάλογες κινήσεις των χεριών, που εκφράζουν την ψυχοσύνθεση και τα συναισθήματα των οιστρόπληκτων χορευτών. |
|
|
|
|
|
|
ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ:
 Μουσικά όργανα στη Ροδοπη, και γενικά στην Θράκη, είναι σήμερα το βιολί, το κλαρίνο, το ούτι, ο ζουρνάς, επίσης το νταούλι (νταβούλι) και η ποιμενική φλογέρα (παλαιότερα ήταν και το κανονάκι, το μεσαιωνικό ψαλτήριον, έγχορδο όργανο, σχήματος τραπεζίου, που παίζεαται με δύο πένες). Όργανα όμως με περισσότερο τοπικό χαρακτήρα εν χρήσει και σήμερα είναι η λύρα, η γκάιντα, η ταραμπούκα και ο νταϊρές.
Η θρακική λύρα (λιούρα) είναι αχλαδόμορφη με τρεις χορδές. Ο λυράρης παίζει λύρα καθιστός, στηρίζοντάς την στο αριστερό πόδι, ή όρθιος χωρίς να την στηρίζει.
Η γκάιντα (ή γκάιδα, γάιδα, καίντα, τουλούμι): κατασκευάζεται συνήθως από τον ίδιο τον γκαϊντατζή (ή γκαϊντιέρη), από δέρμα κατσίκας ή, σπανιότερα, προβάτου. Το παίξιμο της γκάιντας χαρακτηρίζεται από τα ποικίλματα, με τα οποία ο γκαϊντατζης καλλωπίζει συνέχεια την μελωδία. Οι περισσότεροι, πρώτα παίζουν κάποιο αργό, καθιστικό σκοπό και ακολουθούν οι ζωηροί-χορευτικοί ρυθμοί(ζωναράδικα, συρτοί, αντικριστοί κ.λ.π.). Η γκάιντα παίζεται μόνη της ή μαζί και με άλλα όργανα, λύρα, ταραμπούκα, νταϊρέ κλπ. Παλαιότερα ήταν το μοναδικό και κυρίαρχο όργανο σε γάμους γιορτές, πανηγύρια και σε κάθε άλλη διασκέδαση.
Ρυθμικό όργανο είναι και η ταραμπούκα (ή τουμπελέκι, ή στάμνα). Η ταραμπούκα, παίζεται μαζί με ένα τουλάχιστον μελωδικό όργανο, συνήθως με γκάιντα ή με λύρα, με φλογέρα ή και άλλα όργανα. Παίζεται όμως και μόνη από παιδιά που λέγουν τα κάλαντα.
Ρυθμικό επίσης όργανο με ήχο ακαθόριστης τονικής οξύτητας, που παίζεται με τα χέρια, είναι ο νταϊρές, όργανο γνωστό σε άλλα μέρη με την ονομασία ντέφι. Στη Θράκη ειδικότερα, στολίζουν το όργανο αυτό με πολύχρωμες κορδέλες και ζωγραφίζουν στο δέρμα του διάφορα σχέδια. Ο νταϊρές παίζεται και αυτός μαζί με άλλα όργανα (λύρα, γκάιντα. βιολί κ.λ.π.) παίζεται όμως και μόνος του για να συνοδέψει το τραγούδι ή μαζί με το τραγούδι τους χορούς, ιδιαίτερα τους γυναικείους ή ανδρικούς αντικριστούς. |
|
|
|
|
|
|
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ:
 Ποικίλες εκδηλώσεις,θρησκευτικές και πολιτιστικές,που πραγματοποιούνται σε όλο τον νομό,προκαλούν το ενδιαφέρον και τον θαυμασμό των επισκεπτών.Ανάμεσά τους ξεχωρίζει για τον πάνδημο χαρακτήρα του το πανηγύρι της Παναγίας Φανερωμένης Μονής Βαθυρρύακα(Φατίργιακα)αλλά και το Πανηγύρι της Αγίας Μαρίνας στον Ίμερο.Η γιορτή του Προφήτη Ηλία γιορτάζεται σε πολλά σημεία του νομού από την θάλασσα ως το βουνό,στον ομώνυμο παραθαλάσσιο οικισμό,στο χωριό Παγούρια και στην Πάνδροσο,και συγκεντρώνει πλήθος πιστών στην καρδιά του καλοκαιριού.
Τα "Ελευθέρια Θράκης" στην Κομοτήνη είναι το σημαντικότερο γεγονός της άνοιξης.Για ένα δεκαπενθήμερο(ή μήνα)η πόλη,που δέχετε πλήθος επισκεπτών,ζει σ'ένα γιορταστικό κλίμα με πληθώρα εκδηλώσεων.Κορύφωσή τους αποτελεί η μεγαλειώδης παρέλαση 14η Μαϊου,ημέρα απελευθέρωσης.
Σε αρκετούς οικισμούς της Ροδόπης,όπως στην Ξυλαγανή,στο Φανάρι,στη Στρύμη,και στους Προσκυνητές γιορτάζεται η "Γυναικοκρατία",η γνωστή γιορτή της "Μπάμπως".Είναι ένα έθιμο με πανάρχαιες ρίζες, για να γιορτάσει την γονιμότητα και την γυναικεία χειραφέτηση.Άλλα γνώστα έθιμα είναι οι Αυγομαχίες(Πάσχα)  στο Θρυλόριο,η Πιπερούγκα(Ιούλιο)στη Νέα Ανδριανή,τα Ισνάφια(Καθαρή Δευτέρα)στην Ξυλαγανή,η γιορτή της σαρδέλας(Μάιος)στον Αγ.Χαράλαμπο,η γιορτή της πυράς(Ιούλιος)στην Μαρώνεια,το Πανηγύρι της πάλης(Αύγουστος) στη ορεινή Ροδόπη και τόσα άλλα,παντού,σε όλη τη Ροδόπη,όλο τον χρόνο.
Πολλά είναι τα πανηγύρια που γίνονται προς τιμήν διαφόρων αγίων σε όλη την επικράτεια του νομού,όπως η γιορτή του Αη Τρύφωνα(1η Φλεβάρη)στον Αίγειρο.Στα περισσότερα από αυτά,στο πανηγύρι του Αγίου Γεωργίου,του Αγίου Χραλάμπους,του Αγίου Αθανασίου ή του Πρ.Ηλία,διατηρείται ένα παραδοσιακό έθιμο,το "κουρμπάνι".
|
|
|
|
|
|
|
|
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ | ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ | ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ | ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ | ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ
|
|