«Μπαμπά»

Η ελληνική ιστορία και παράδοση με το πέρασμα των χρόνων αποδεικνύει ότι μεταξύ του λαού,ο οποίος είναι φορέας της παράδοσης αλλά και δημιουργός της,και του τόπου,που αποτελεί την βάση όλων,υπάρχει ένας ακλόνητος δεσμός.

Αυτό επιβεβαιώνεται με τον καλύτερο τρόπο με την θέση των Τεμπών.

Η πορεία της πολιτιστικής παράδοσης των Τεμπών στο πέρασμα των χρόνων καθορίζεται από την ίδρυση και λειτουργία της Επισκοπής «Μπαμπά»,του «Μυστικού Φιλοσοφικού τάγματος των Δερβίσηδων μοναχών» με την δημιουργία του «Τεκέ»του Επισκόπου.

«Τεκές»

Ο τεκές χτίστηκε κατά τους πρώτους χρόνους της κατάληψης του χωριού από τους Τούρκους.Πιθανολογείται ότι ο τεκές χτίστηκε στις αρχές του δευτέρου μισού του 15ου αιώνα,δηλαδή περίπου 60-70 χρόνια μετά από την κατάληψη του Λυκοστομίου.

• Η ανέγερση του έγινε με τα χρήματα των πιστών και ο εσωτερικός πλούσιος «προικισμός»-στολισμός του έγινε με χρήματα που δόθηκαν από τον τότε Σουλτάνο.
• Ως Άγιος προσκυνούνταν ο ίδιος ο Χασάν-μπαμπάς λόγω του ότι ήταν θαυματουργός «θεραπευτής πληγών»!Του απέδιδαν πολλά και θαυμαστά έργα όπως ακόμα και την διάνοιξη της σήραγγας των Τεμπών.
• Φαίνεται από τα στοιχεία ιστορικών ότι ο Χασάν Μπαμπάς δεν ήταν άνθρωπος ο οποίος υποκινούνταν από άγρια ένστικτα.Αντιθέτως φαίνεται ότι ήταν άνθρωπος φιλάνθρωπος και ευγενής,ανώτερος της καταγωγής του και της ανατροφής του.
  Θεωρείται βέβαιο ότι δεν διέπραξε τις σφαγές για τις οποίες το κατηγορούνε.

Η θέση στη οποία χτίστηκε ο τεκές πιθανολογείται ότι ήταν η θέση στην οποία βρισκόταν η «Επισκοπή Λυκοστομίου» και στη αρχαιότητα,σύμφωνα πάντα με την παράδοση, αρχαιοελληνικός ναός πιθανότατα της Αφροδίτης.

«Τάγμα των Δερβίσηδων»

Τον 13ο αιώνα μ.Χ. ιδρύθηκε το τάγμα των Μπεκτασήδων-Δερβίσηδων οι οποίοι ήταν φτωχοί μοναχοί.Ιδρύθηκε από τον Χατζή Μπεκτάς-Βελή ο οποίος ήταν ο προσκυνητής Άγιος Μπεκτάς.Το τάγμα των Δερβίσηδων εξαπλώθηκε στη Μ.Ασία και στη Βαλκανική.

Λόγοι της διάδοσης του όσο στον τούρκικο τόσο και στους άλλους λαούς ήταν:

1. Η «στρατολόγηση» των μοναχών δερβίσηδων από τον λαό και την απλή και απέριττη ζωή τους η οποία είχε απήχηση στον κόσμο.
2. Η θρησκεία τους ήταν στην ουσία ένα κράμα θρησκειών με επιρροές τόσο από τον χριστιανισμό όσο και από την φιλοσοφία των αρχαίων ελλήνων,με αποτέλεσμα να την διακρίνει μια ελαστικότητα και ανεκτικότητα.
3. Ο στρατιωτικός ρόλος του τάγματος των Δερβίσηδων συνδέεται καθοριστικά με το Σώμα των Γενίτσαρων,το οποίο ήταν υπό την προστασία τους.